Geluid

Ik trof een man die nog nooit van Ry Cooder gehoord had. Daar zijn er natuurlijk heel veel van maar in mijn beperkt blikveld was het op zijn zachtst gezegd opmerkelijk. Hij deed me aan iemand uit een mooie film denken.

Voor het geval je nu denkt: die Cooder, wie is dat, geen nood, uitleg volgt. De man die ik trof was een Italiaan in dienst als barman bij een afgelegen camping in Boudenip, Marokko. Hij draaide allerlei jazz muziek en wilde wel een potje stoeien met nieuwe muziek die hij nog niet kende. Hield erg van vrouwenstemmen vertelde hij alhoewel hij wel een erg lange pauze inlaste tussen vrouw en stemmen waarbij hij wellustig naar de eigenaresse van de camping keek. Een jonge inderdaad mooie Marokkaanse wiens man tijdens Covid overleden was dus dat was tot overduidelijke ontzetting van de jazz liefhebber een no go for the time being.

Er werd een wijntje geschonken, verre vanzelfsprekend in Marokko, het vuur in de kachel ontstoken en de volumeknop van de stereo een tikkie naar rechts.

Barman en hulp gingen uit de plaat van RomheenmetlaZona waarmee het ego van ondergetekende ruim opgepoetst werd maar dat terzijde. 

Ry Cooder dus, Amerikaans gitarist die veel projectmatig werkt. Beroemd met de Buena Vista Social club waarbij hij een aantal stokoude Cubaanse muzikanten meeneemt op tournee die vervolgens niet meer van het podium te slaan zijn. Maar ook, en daar gaat het me nu even om; filmmuziek. Speciaal die in Wim Wenders ‘Paris, Texas’ waarin Harry Dean Stanton de eenzaamheid, verlatenheid en desolaatheid zelve speelt. 

De man die veel van jazz houdt doet me aan hem denken. Ooit vertrokken uit Italië om welke reden dan ook en hier zijn hart verpand aan een land en verloren aan een onbereikbare liefde. Een soort van zwevend in een luchtledig zelfbewustzijn waarvan iedere buitenstaander kan zien dat het goed ruikende edoch gebakken lucht betreft. Gezien zijn intense blik richting de mooie Marokkaanse houdt hij hoop. Hoop is goed, soms tragisch en mooi om te zien tegelijk. Hoop doet leven. 

Applaus

Ik tref een muzikant. Dat weet ik dan nog niet maar kom er snel achter. Hij eet zijn bammetje aan een picknick tafel met uitzicht over een betoverende baai bij Broome.

Vanavond is het de avond, zo schetst hij de belangrijkste gebeurtenis sinds jaren voor hem. Hij heeft, na lang oefenen zijn eerste live optreden in de RSL club in Broome en we zijn van harte uitgenodigd. Om kort te gaan, we gaan. Het optreden is, met alle respect, nog niet helemaal uitgekristalliseerd maar de show wordt gestolen door de club.

Het blijkt een veteranenclub gevuld met veel bier drinkende en vette hap etende halve en hele oorlogsslachtoffers inclusief rolstoelen die op barhoogte afgesteld zijn. Nou ja, gevuld is teveel gezegd; er is een lange tafel waaraan een man of tien naar elkaar zit te schreeuwen en twee van de andere dertig tafeltjes zijn bezet door een fotograaf en door ons. In de hoek, vlak bij de deur, de muzikant. Tot zover.

Een oudere man met een gitaar op het podium in de outback. Hij is aboriginal maar dat doet er niet toe. Hij bezingt zijn liefde voor zijn vriendin die tussen een aantal vriendinnen luistert naar zijn teksten. Ze giechelen wat af, onwennig als ze zijn aan de onverhulde liefdesbetuigingen die de man de ether inzingt. Hij vertelt en houdt telkens even zijn mond wanneer het ritme van zijn gitaar haar eigen gang gaat. Ik herken dat.

Hij blijkt uitgenodigd door de hoofdact van de avond. Ze staat tegen een tropische achtergrond haar ding te doen. Bezingt leven en liefde alsof ze ervoor geboren is. Wonderschone stem, prachtige covers en eigen werk. Zo iemand waarvan je niet snapt dat ze niet het lef uit de liedteksten op zichzelf toepast. Ga weg naar de stad !, wil ik roepen. Je verdient een carrière! Misschien is ze juist hier wel happy. Wat weet ik nou.

Een straatartiest in Fremantle blijkt ooit opgetreden te hebben op Oerol te Terschelling. Als ik zijn act bekijk snap ik dat wel. Deze wereldburger kent de mensheid, snapt zijn publiek en speelt onverholen met de mensen die hij eruit pikt. Uitdagend, verontschuldigend en tegelijkertijd superieur veegt hij met iedereen de vloer aan. De toespraak over hoe hij aan zijn geld komt duurt te lang maar is helder; alleen mijn publiek zorgt ervoor dat ik kan leven, geen overheid die mij bijstaat. Een kolfje naar Australische hand.

Vanaf het balkon van het pand aan de andere kant van de straat komen wat muntjes richting hoed naar beneden. Of het bier zo goedkoop is daarboven is zijn reactie die beantwoord wordt met een langzaam naar beneden zwevend briefje van twintig dollar. De artiest blijft ook na de voorstelling messcherp: you missed the hat, try again!

Ik vind het leven een grote voorstelling: je hoeft geen artiest te zijn om applaus te oogsten. Zo kom ik een opaal winkel binnengelopen in Coober Pedy om wat te struinen en de man achter de toonbank lacht me vermoeid toe dat alles te koop is. Eigenlijk echt alles inclusief zijn huis, zijn hele zaak en zijn auto. En als ik hem nou echt een plezier zou willen doen, neem dan ‘the misses’ ook maar mee. Kan hij terug naar Kroatië. 

Niet alle artiesten krijgen applaus hoezeer ze het ook verdienen.

Cue

De regisseuse voorzag me een paar weken geleden van een hoop houvast middels een lijstje met cues. Sleutels voor wanneer ik wat moest doen tijdens de voorstelling Bel me met SjiParts in Arnhem. Ik vond het geweldig om samen met de mannen van la Zona en een tiental dansers iets  te maken wat, getuige de reacties er mocht zijn. Zo geweldig zelfs dat ik er, weken later, in het tropisch regenwoud van Queensland over zit te schrijven terwijl een omgeving als deze je eigenlijk onmiddellijk alles zou moeten doen vergeten. Alles om mij heen leeft, kwaakt, piept, krijst, plopt, jankt en druppelt want we zijn wel in het tropisch regenwoud. Zonder nat geen leven hier.

Ik moet daar erg aan wennen, dat nat. Mijn Nederlandse roots blijven maar gatverdamme roepen wanneer er weer een voedzame bak vocht uit de lucht komt zeilen die de wereld om mij heen van energie voorziet. Dieren zijn hier in onvoorstelbare aantallen, bomen zijn twee keer zo hoog en vijf keer zo dik en onderwater is er minstens zoveel gedrang als erboven. Ik kan zogezegd nog niet helemaal door de nadelen heen kijken om ook de voordelen te kunnen zien.

Dat heeft zo zijn historie, die regen en ik. Op de fiets in een vorig leven speelde de nattigheid mij zoveel parten dat ik ‘m tegenwoordig erg snel voel. Ik hing een keer mijn kleren te drogen in een gehuurd hokje na een dag doorweken en de volgende ochtend groeide de schimmel aan de muur. Mijn kinderen riepen om hun moeder tijdens een vakantietocht omdat de regen niet alleen van de camping maar vooral van hun tent een zwembassin had gemaakt. Ze hielden zich goed na het commando stil blijven liggen op je matje en zorgen dat je niet wegdrijft. Drie weken solide regen in Nieuw Zeeland terwijl ik, alweer, op een fiets zat deed me zelfs terug verlangen naar Nederland. Ik dacht toen nog dat het daar minder regende.

Misschien is het ook een kwestie van de regie uit handen geven. Het weer als regisseuse van de dag en een lijstje vol met cues. De zon breekt door een ik neem het lijstje ter hand. In het regenwoud wordt alles vloeibaar.

Plopplopplop

er is een sleepboot

die zegt plopplopplopplopplop

verbazing bij de mensen houdt niet op

want hij zet alles op zijn kop

menig schandaal dat gaat niet door

daar stak dus die sleepboot een stokje voor

oorlog werd vrede

op een plek van haat

alleen maar liefde

het werd de wereld op zijn kop

golvend door een boot

met plopplopplop

door verhitte landen

varend als een koele bries

voer daar dus die sleepboot

een frisse wind

door iedereen zijn kop

wat dan wel weer jammer is

dat ik soms die sleepboot mis

bekijk de wereld en denk

kom op sleepboot waarben je

met je plopplopplopplopplop

zet de wereld op zijn kop plopplopplop

zet de wereld op zijn kop.

@romheen met la zona.

Regie

foto Regie

Het is nauwelijks voor te stellen
in onze vrije tijd
Over je eigen leven
je laten en je doen
raak je de regie nooit kwijt

Nou goed, je wordt hulpeloos geboren, gezoogd, gepamperd en gevoed
En terwijl je leven verder gaat dan leer je hoe dat werkt
Jouw eigen leven leiden, staan voor wat je denkt en aan iedereen vertellen
wat er fout is en wat goed

Zo ben je groot geworden en heb je geleerd waarvoor je staat
En dan ga je figureren in die ene opera waarvan je denkt te weten
waar die eigenlijk over gaat

Regie vertelt je alles
of je er nu naar luistert of toch niet
De noten van de dirigent bepalen echt
het ritme van jouw lied
Ook al wil je telkens weten waarom en hoe en wat en voel je soms machteloosheid
je wilt het wel maar kunt het niet

Heb je weleens nagedacht over wie jij eigenlijk bent?
Op dat vervloekte schip dat daar maar vaart en vaart en vaart
Heb jij al geluisterd naar de regisseur die de uitkomst allang kent
maar drama tot het laatst bewaard

Je hebt geleerd jezelf te zijn tegen alle stromen in
Maar nu zit je op die godvergeten boot waarvan script, ritme en muziek en alle golven eromheen
Je laten zien, dat regisseren van je leven
dat doe je niet alleen

Jij bent alleen degene met geluk
of noem het toeval, wat dan ook
Jij bent niet iemand op een bootje
Jij bent nergens voor gevlucht
Jij wordt nergens om vermoord
Omdat je anders bent of
Joods was in dit stuk

Het is dankzij iets waarvan je denkt
dat jij de oorzaak bent want
In onze vrije tijd
over je eigen leven
je laten en je doen
raak je de regie nooit kwijt

Dat is wat we hier vertellen
het is nauwelijks voor te stellen.
(Onthoud het goed
voor als jouw toekomst eens gaat knellen).

 
St.Louis Blues  dag 4 (07-09-2019)

@Romheen 

Durf je

Er was geen glasvezel
voor verbinding
die sneller dan het licht
jouw gemoedstoestand teleporteert
of iets als een gedicht
door de ether slingert
als had het geen gewicht

Er is de traagheid van een boot
die deinend op de golven
het dwingend ritme volgt
van een naderende dood
nog verre van geaccepteerd
want hoop doet immers leven
en leven dat is hoop

Hoop weerklinkt uit deze stem
die tussen hoop en vrees
hoorbaar moet zijn geweest
die tussen angst en beven
daar klonk met lef
als enkelvoud van leven
een stem, die zegt, die roept, die schreeuwt:

Durf je?

foto durf je

Durf je te dromen als je wakker bent
Durf je, durf je of toch niet
Durf je te zien wat jij alleen ziet
Durf je, groter, gekker dan je kent.

Kan iets langer dan de langste adem
Kan iets groter zijn dan groot
Kan iets duren als het duurste
Kan iets kapot maar nooit meer dood

Durf je te dromen als je wakker bent
Durf je, durf je of toch niet
Durf je te zien wat jij alleen ziet
Durf je, groter, gekker dan je kent.

Mag je iets zeggen maar niet vertellen
Mag je iets horen maar niet verstaan
Mag iets wringen maar niet knellen
Mag je niet komen maar nooit meer gaan

Durf je te dromen als je wakker bent
Durf je, durf je of toch niet
Durf je te zien wat jij alleen ziet
Durf je, groter, gekker dan je kent.

Wil je drinken maar je dorst niet lessen
Wil je roken als een sigaret
Wil je weg maar niets verpesten
Wil je vrij zijn en bezet

Durf je te dromen als je wakker bent
Durf je, durf je of toch niet
Durf je te zien wat jij alleen ziet
Durf je, groter, gekker dan je kent.
Durf je.
Durf je?

St.Louis Blues dag 3 (06-09-2019)
@Romheen

 

Herhaling

St-Louis

Ik wacht op het einde
van een voorstelling
die geen einde kent
Iedereen die wacht weleens
op andermans horizon
Niet dat je die kunt zien
maar wachten went

Telkens als ik kijk
dient zich
de herhaling aan
van wat
op toekomst lijkt

Maar wat vooral veel moeite kost:
de horizon van het lot

Stap eens op een boot
En stel je dan eens voor:

Je vaart zo naar jouw toekomst toe
en die gaat dan teloor

Telkens als ik kijk
dient zich de herhaling aan
van wat op toekomst lijkt

Die toekomst die je maken kunt
Die toekomst jou gegund
Die toekomst met als einde slechts
jouw eigen droevig lot
Die toekomst die
als jij gelooft
in handen van een God

En telkens als ik kijk
dient zich de herhaling aan
van wat op toekomst lijkt

Ik wacht een nieuwe toekomst af
van een verhaal dat ik al ken
Maar ook een nieuwe horizon
verandert niets want
telkens als ik kijk
dient zich de herhaling aan
van wat op toekomst lijkt
Telkens als ik kijk
dient zich de herhaling aan
van wat op toekomst lijkt.

 

@Romheen  St.Louis Blues  dag 2 (05-09-2019).

St.Louis Blues

IMG_3519

Een onbekende reiziger, een onbekende soldaat. Het zijn mijn rollen als figurant in de Opera ‘St.Louis Blues’. Het verhaal over het droevig lot van bootvluchtelingen vlak voor het uitbreken van de tweede wereldoorlog. Sla de informatie erop na en je beseft dat dit verhaal geen einde kent. Ze zijn er nog steeds, de verschoppelingen van onze wereld en ze zwerven eeuwig rond op hun bootjes over de oceaan zonder dat we er ons om bekommeren.

In een serie van zeven gedichten breng  ik verslag uit van mijn belevenissen als figurant in dit trieste verhaal. Van elke repetitiedag één, met de première als epiloog.

 

Op drift

 

Onderbroek en schoenen, portret van Pa en Ma,

Korte broek en lange rok,

zakdoek voor het wuiven

Ik kijk ze eeuwig na

Met mijn handen op de reling

Tranen in mijn oog

Korte broek en lange rok

Op zee hou je het niet droog

 

Ik ben gegaan vanwege vrede

Vrede in ons hart

Met negenhonderd zielen

Zakdoek voor het wuiven

Staren ze naar de kant

Die langzaam van hen wegdrijft

Met handen op de reling

Tranen in hun oog

Korte broek en lange rok

Op zee hou je het niet droog

 

Ik ben gegaan vanwege gekte

Gekte in het land

Het land waar ik vandaan kom

Het land dat staat in brand

Met haat tussen de regels

Schreef men een heel volk af

Een volk dat langzaam wegdrijft

Op een bootje naar hun graf

 

Dat was de gekte van een oorlog

Maar waar is die oorlog nu

Ik zie nog steeds dat bootje

Drijvend daar op zee

Negenhonderd of meer zielen

Niet iedereen kan mee

Met handen op de reling

Tranen in hun oog

Korte broek en lange rok

Op zee hou je het niet droog

 

En dan is daar de aankomst

Vroeger, nu en toen

Dan sluiten we de hekken

Dat is dus wat we doen

Nog steeds is niemand welkom

In al onze zotte rijkdom

Met  armoe in ons hart

De  handen op de reling

Tranen in hun oog

Korte broek en lange rok

Op zee hou je het niet droog

 

@Romheen St.Louis blues  dag 1  (04-09-2019)

Oneven

Oneven_2

Oneven, het nieuwste programma van Romheen met la Zona staat inmiddels als een huis. Diverse voorstellingen zijn enthousiast ontvangen door publiek.

Oneven is een multidisciplinaire samenwerking van Romheen met la Zona, de kunstenaar Peter Maria Rutten en de filmsters van Triggerfilm.nl. Vage omschrijving voor het antwoord op de vraag; Wat heeft de kunstenaar te vertellen? Hoe laat je de inhoud van weefwerken op het podium zien, horen, ruiken en proeven?

Over het antwoord kun je van mening verschillen. De makers zijn het erover eens.

Vanaf 3 februari 2020 zijn vijf van de zeven weefwerken permanent tentoongesteld in Nijmegen. Emonszaak biedt je de mogelijkheid om niet alleen de werken van dichtbij te bekijken maar ook te beluisteren. Hoe? ONEVEN. Ga kijken en luisteren!