Warme handschoen

Schilder een landschap met woorden

maar uitzicht laat zich niet zeggen

Teken contouren met punten en komma’s

maar kijken laat zich niet onderbreken

Grijp woorden aan om waaien te verbeelden

maar wind laat zich niet betasten

Zeg wat ik zie en maak me gehoord

Water dat stroomt, grijze wolken verwaaien

Zeg dat alles wat ik zeg

een warme handschoen toebehoord

Het kille land met rechtgetrokken lijnen

Het stille land met kromgetrokken bomen

Het grillig land waar mensen elkaar mijden

Het nieuwe land waar ik nog thuis moet komen

Zeg wat ik zie en maak me gehoord

Water dat stroomt, grijze wolken verwaaien

Zeg dat alles wat ik zeg

een warme handschoen toebehoord

Alles voor later spoelt hier van me af

Woestijnen in mijn geestesoog

bestaan uit droog water

Horen, ruiken, proeven, alles is hier anders

Wind is hetzelfde

Mijn jas is niet dik genoeg

Voor een leven in twee helften

Zeg wat ik zie en maak me gehoord

Water dat stroomt, grijze wolken verwaaien

Zeg dat alles wat ik zeg

een warme handschoen toebehoord

Een dijk is een brug om een landschap te bouwen

Met grond die moet drogen voor ons om op te groeien

De handschoen moet uit om de hand te kunnen houden

Het hek dat moet om, om op jou te vertrouwen

Zeg wat ik zie en maak me gehoord

Water dat stroomt, wolken verwaaien

Zeg dat alles wat ik zeg

Een handschoen toebehoord

@romheen(n.a.v. het verhaal van gisteren (droog water))

Droog water

Het grillig landschap weerspreekt de mathematica van geplaatste hekjes. Wind gaat zijn eigen gang en de zon brandt bij tijd en wijlen gouden randjes aan de wolken wanneer ze haar het schijnen beletten. Ondergaand besluipt ze gebouwen als een onverbeterlijke geveltoerist en zet de toppen van bomen in brand. Het wad, in haar eeuwig opnieuw beginnen, slingert water  heen en weer. Twee vissersboten trekken er een krijtstreep doorheen. Rietpluimen wuiven uitbundig. De strandweg langs het Zoutkamperril, feitelijk een dijk vanaf het Wad naar de sluis die toegang verschaft tot het Reitdiep, heeft zijn naam waarschijnlijk te danken aan de plaatselijke horeca in een poging om een plek waar je driekwart van het jaar uit je hemd waait, aantrekkelijk te laten klinken. De gedenktekens voor legendarische vissers uit het dorp doen een minder prettig verleden vermoeden.

Een man die me tegemoet loopt zwaait naar me terwijl ik hem in mijn comfortabel warme auto voorbij rijd. Vanonder de dikke winterjas waarin hij zich verschuilt ontwaar ik de randen van een oranje gekleurde kaftan. De tijd heeft in zijn gezicht, net als de wind in het omringende landschap, plooien gewaaid in het oppervlak. In de natte grijzige klei tegen de dijk aan liggen de restanten van een ploeg. Het paard dat het ding voorttrok is allang dood, de boer waarschijnlijk ook. De door weer en wind aangetaste tuigage bestaat nog slechts uit de beugels waarmee ze in vervlogen tijden het ros in bedwang hielden en het land bewerkten. Het is een tastbaar bewijs van geleverde inspanningen van man en paard.

Ik heb zo’n oude ploeg eerder gezien in een woestijn waar ik ooit was. Het ding verkeerde in aanmerkelijk betere staat door de droge omstandigheden. De wind was niet verder gekomen dan kleine inkepingen in de houten beugels. Het zand had een creatieve print achtergelaten op de tuigage. Het paard en de boer waren ook hier vertrokken naar het hiernamaals. De man met wie ik thee dronk beheerde een landbouwmuseum in de kleine palmerya en toonde mij vol trots de werktuigen waarmee zijn vader de familie van eten trachtte te voorzien.  De vervaagde foto’s aan de lemen binnenmuur toonden arbeiders gehuld in kleurige kaftans met lange door de wind wuivende haren tegen de achtergrond van een kleine nederzetting met palmbomen bij een van de zeldzame bronnen in deze gortdroge verwaaide en hek loze omgeving. Ze zwaaiden naar hun fotograaf.

Op de dijk heeft hij de wind tegen. Terwijl ik me afvraag wat een man in een kaftan op de dijk langs het Zoutkamperril doet zie ik vanuit mij ooghoeken een gebouwencomplex opdoemen en realiseer me dat hier een opvang van vluchtelingen gevestigd is. Hollands welkom in barre tijden. Het COA heeft in de Willem Lodewijk van Nassau kazerne, op vijf kilometer van Zoutkamp een asielzoekerscentrum ingericht. Met de precisie van een rekenmeester is hier hun toekomst uitgemeten in vierkante meters per persoon, inburgeringsbudget en ommuurde leefruimte. Dit in schril contrast met het verleden waaruit deze mensen weggeschoten zijn. Verjaagd uit een stad, een dorp, een nederzetting, een woestijn, weten doe ik het niet. Het is de oranje gekleurde kaftan die me in gedachten meeneemt naar een grote eindeloze zandbak.

Hij gaf me van alles teveel. Teveel thee, teveel suiker erin, teveel eten, teveel vragen, teveel lachen, teveel van hem. Zo zijn wij, zei hij. We geven onszelf weg zonder onszelf te verliezen en jij mag zelf uitmaken wat je er voor teruggeeft. Dat is een ding, besefte ik, iets van jezelf geven zonder er iets voor terug te willen. We hebben hier allemaal de tijd, de liefde en elkaar, glimlachte hij me toe. Gisteren is er niet meer en morgen kennen we nog niet. We hebben alleen vandaag.
‘Vandaag drink ik thee met jou.’
Bij het afscheid omhelsden en kusten we elkaar. De gewoonte maakte woorden overbodig maar we zeiden het toch.
‘Ik wens dat het jou, je vrienden en familie voor altijd goed gaat.’
‘Ik wens jou ook dat het jou, jouw familie en vrienden voor altijd goed gaat.’
‘Insjallah.’

Het zand en de zoete geur van de woestijn maken plaats voor natte grijze klei aan weerszijden van de strandweg en overheersende zilte lucht. Met een beetje fantasie willen we het afgelegen betonnen kazernecomplex verkopen als een ruimhartige poging iets van onszelf weg te geven zonder er iets voor terug te willen. Voor de kaarsrechte hekken op de parkeerplaats fiets een jongen met een uitbundig lachend meisje voor op de bagagedrager. De beheersing van het ijzeren ros is nog niet volledig en het ding danst als een net losgelaten veulen in de wei over het strakke gladde asfalt. Een ros bereden door twee jongelingen zonder invloed op hun toekomstige bestemming. De ruitenwissers van mijn auto verschaffen mij helder zicht zodat ik ze kan ontwijken maar nemen mijn twijfel niet weg. Waar zijn hekken in een landschap dat menselijk zou moeten zijn eigenlijk goed voor.

In de woestijn is alles en iedereen constant in beweging. Het gaat niet snel want de tijd gaat er per kopje, zo ontdekte ik. Druppels bepalen hoelang iemand water toebedeeld krijgt voor zijn tuin. Als het kopje vol is wisselt de baas van irrigatiekanaal en krijgt de buurman water. Niemand plaatst er een hek. Het beheersen van het landschap laten ze lachend aan de lokale Don Quichot over terwijl ze als Sancho Pancha berustend tegen een palmboom achterover leunen. Het is daar net als hier; hoe man en paard ook ploegen, het blijft zwoegen om het beste van een land naar boven te halen.

Ik rij terug over de strandweg in de richting van Zoutkamp en zie in de verte een man uit de woestijn opdoemen. Zilte lucht vermengd zich met de zoete geuren van warmte. Het oranje van zijn kaftan wordt weerspiegeld door de zon in de schuimende golven van het Zoutkamperril.  De dikke winterjas bungelt losjes over zijn linkerarm. Hij zwaait naar me. Mijn rechtervoet beroerd de rem.

Rookgordijn

Ik vraag om een pakje Marlboro rood en ze drukt op een knopje waardoor een mechanisme in beweging wordt gebracht en zij over de toonbank leunt om iets uit een donker gleufje te pakken. Ze begreep al dat ik niet weet hoe dat werkt. Bij het zien van mijn bestelling concludeer ik onterecht dat ze kleurenblind is. Voor mij, naast de tomaten en speklapjes die ik koop, ligt een zwart pakje. Gitzwart.
Ik pak het op en lees dat zij zich niet vergist heeft. Marlboro rood staat er in kleine letters op geschreven.

Ik rook er niet minder om. De nieuwe kleur doe ik eer aan met een heimelijk, innerlijk genoegen wanneer ik, sturend over de wegen richting België’s afgedreven eiland, Wallonië, bedenk dat het hier anders is.
Anders dan bij ons. Hier, op het platteland rond Watou, Poperinge en Ieper. Er staan hier meer grafzerken dan dat er mensen wonen. Weggezakt in dikke zware natte klei houdt men hier, omwille van het voortbestaan, de eerste wereldoorlog in ere. Ook hun eigen voortbestaan is ermee gemoeid, zij het uit bescheiden commerciële overwegingen. Gruwelijke beelden en verhalen van toen verbleken echter in het licht van kerst. Niet de kerst van nu, ik regen elke dag kleddernat en de binnenkant van mijn bus begint behoorlijk op de buitenkant te lijken, maar de kerst van toen. Vanuit de loopgraven riepen ze elkaar toe en staakten het vuren om samen kerst te vieren. Dansende en rokende soldaten rondom zelfgestookte vuurtjes. Een onwerkelijk beeld. Alsof ze ontdekt hebben dat om een oorlog te beëindigen, je alleen maar op hoeft te houden met schieten.
Het is echter net als stoppen met roken; ze hielden het niet lang vol. Na de kerstnacht trokken ze zich weer terug in de loopgraven om elkaar te bestoken met bommen en granaten. Geen sigaret werd meer gedeeld.

industrieel_landschap_wallonie

Onderweg raakt de KPN in paniek. Dan weer heet ze mij welkom in België, dan besluit ze weer dat ik in Frankrijk ben. Er is hier geen grens, de blubber plakt aan beide kanten even hard. De grens ligt verderop wanneer ik de borden langs de weg van taal zie wisselen, de huizen zonder asbest daken en de wegen minder als een gatenkaas. Het eiland waarover ik rijd is losgeslagen door verdeeldheid die er heerst aan de hand van taal en trots.
Ochtendmist trekt langzaam op en flarden rook uit grote schoorstenen ontdoen mijn uitzicht van de zon die elders schijnt. Het is niet moeilijk hier een gitzwart gedicht over te schrijven. Iets over vechten voor de vrijheid terwijl die alleen maar dichterbij kan komen wanneer je vrienden maakt. Je houdt ‘m ten goede.
Mijn lippen sluiten zich om een sigaret uit het zwarte pakje.
Ik denk aan iets roods.

Herhaling

St-Louis

Ik wacht op het einde
van een voorstelling
die geen einde kent
Iedereen die wacht weleens
op andermans horizon
Niet dat je die kunt zien
maar wachten went

Telkens als ik kijk
dient zich
de herhaling aan
van wat
op toekomst lijkt

Maar wat vooral veel moeite kost:
de horizon van het lot

Stap eens op een boot
En stel je dan eens voor:

Je vaart zo naar jouw toekomst toe
en die gaat dan teloor

Telkens als ik kijk
dient zich de herhaling aan
van wat op toekomst lijkt

Die toekomst die je maken kunt
Die toekomst jou gegund
Die toekomst met als einde slechts
jouw eigen droevig lot
Die toekomst die
als jij gelooft
in handen van een God

En telkens als ik kijk
dient zich de herhaling aan
van wat op toekomst lijkt

Ik wacht een nieuwe toekomst af
van een verhaal dat ik al ken
Maar ook een nieuwe horizon
verandert niets want
telkens als ik kijk
dient zich de herhaling aan
van wat op toekomst lijkt
Telkens als ik kijk
dient zich de herhaling aan
van wat op toekomst lijkt.

 

@Romheen  St.Louis Blues  dag 2 (05-09-2019).

de onbeminde soldaat

De vrouw die in zijn verhaal figureert is van gedaante veranderd gedurende de twee uur die ik naar hem luister. Van frisse, mooie, welgevormde leuke jonge vrouw afgegleden naar een omschrijving die waarschijnlijk meer zijn gevoel weergeeft dan de werkelijkheid. Alhoewel zijn relaas doet vermoeden dat er alle reden is om zijn frustraties op haar bot te vieren. Ik kan haar er niet meer naar vragen, ze is dood.

Hij werd geboren in een nonnenklooster in Den Haag. Het is 1946, Nederland is vrij en de goede rekenaars onder u begrijpen dat zijn verwekking het gevolg is geweest van een bevrijdingsfeest. In zijn geval een feest tussen een Canadese soldaat en een frisse, mooie, welgevormde leuke jonge vrouw. Ze heeft hem drie weken gekend voordat hij uit beeld verdwenen is. De geldende mores deed haar vanuit Naarden verkassen naar het westen des lands. Ongetrouwd en kinderen krijgen waren twee begrippen die niet samengingen in die tijd en dus droeg ze het droevig lot dat veel jonge moeders ondergingen. Na de geboorte stond ze hem af en hij groeide op in een pleeggezin in de gemeente Renkum. Een mooie en fijne warme tijd, zegt hij er zelf over.

Door omstandigheden moest hij na verloop van jaren echter weg bij het pleeggezin en begon aan een lange rondtocht langs opvanghuizen die hem geen goed hebben gedaan. Contactpogingen met het pleeggezin, zijn broers en zussen noemt hij ze, strandden. Net als die met zijn moeder, ze wenste, ook op latere leeftijd, geen contact meer met hem. Hij bestond niet voor haar.

‘Ik ben er naartoe gegaan hoor, om te kijken, om zijn graf te zien’. Hij spreekt over vele jaren later wanneer hij ontdekt heeft dat zijn vader, de Canadees van het feest der bevrijding, overleden is. Foto’s van de familie daar leren hem dat hij op ‘m lijkt. En dat hij nog een halfbroer heeft in Duitsland. Geboren ten gevolge van een bevrijdingsfeest van zijn moeder met een ander. Joop, zo heet zijn broer, heeft het contact inmiddels verbroken. Herinneringen kunnen ook teveel pijn met zich mee dragen. Dat doen ze voor mijn verteller ook maar hij heeft de behoefte hierover te spreken.

‘Ik hoef niet ineens belangrijk te zijn, maar ik kan het gewoon niet begrijpen’.
Zijn magere gestalte schokt als hij de tranen de vrije loop laat. De donkerblauwe aderen steken schril af bij de grauwe huidskleur op zijn tengere gerimpelde handen die hij open op tafel voor zich gelegd heeft. Af en toe trommelt hij ongeduldig met zijn vingers op het houten blad en soms slaat hij erop om zijn frustratie kracht bij te zetten. Tegenover mij zit een man van 73 jaar oud die zijn leven verwoest ziet door ‘omstandigheden’. Hij is getrouwd geweest, heeft kinderen gekregen maar ook daar is het niet goed gegaan. Er is geen contact meer.

‘Waarom ben je hier?’, vraag ik hem.
Hij blijkt zo naar een plek te gaan die hij fijn vindt, waar hij zich een beetje vertrouwd en geborgen voelt. Hij gaat zo naar zijn vader zegt hij.
Verward vraag ik hem naar het graf in Canada.
Zijn vader blijkt twee graven te hebben, één bij de familie en één tussen zijn maten uit de oorlog op de begraafplaats in Oosterbeek. Voor hem maakt het niet uit waar hij echt ligt.

Hij is blij iemand in de buurt te hebben.

download

CD KIER

Hij is er. De CD met alle zeven nummers uit de voorstelling ‘KIER’. Inclusief exclusieve foto’s van dans met LEF. Is dat een ding? Ja, dat is een ding! Te koop op de première van zondag 11 november in Brebl, Nijmegen vanaf 15.00u. Of via internet. Zie adressen in de shop. Moois voor een tientje(exclusief verzendkosten).

CDKIERfoto

Toeristenbelasting

Ze heeft de gewoonte haar gasten te ontvangen met de vraag of ze een chemisch toilet bij zich hebben. Of misschien een schepje. Bij bevestiging van het laatste is haar reactie of je diep genoeg wilt graven. Het is even wennen geef ik toe. Ze beheert een landgoed waar je, ergens in het niks, kunt verblijven. Ik kom er om de pen los te laten op de route van papier. Deze plek ligt op die route.

Een veld met stroom en wc is beschikbaar maar ook veel veldjes, midden in het bos, zonder deze voorzieningen. En zonder mensen ook. Welluidende namen als de Veldhoen en Eend geven duiding aan het niks dat hier is. In een hoek een waterpomp waar iets uitkomt dat zelfs mijn hond weigert te drinken. Ik ben er aangeland op de tast en het voelt goed.
Zelf ingeschreven, geld in het bakje gedaan en plek gezocht. Dat scheelt weer een kwartier riedel van de beheerster.

Toeristenbelasting(foto)

Ik zit. Hond ligt. Wind waait. Zon schijnt. Mijn telefoon gaat. Huh? Mijn telefoon gaat en ik neem nog op ook.
Zij is het. Ze heeft gezien dat ik ingeschreven heb en heeft de vraag of ik misschien een blauwe pen meegenomen heb. Nou, geen blauwe maar een doorzichtige met een blauw dopje.
Een bic pen, vul ik aan maar ze ratelt door dat ze er niet was omdat haar zus, die geen auto meer mag rijden, hulp nodig had. Kon ze handig combineren met de medicijnen voor haar moeder. Die moest ze nog ophalen bedoeld ze.

Ik heb de pen per ongeluk op de voorstoel van mijn auto laten liggen nadat ik dat formulier ingevuld heb. Ik dacht aan de riedel te kunnen ontsnappen maar mijn eigen geheugen heeft me de das omgedaan. Na haar afwezigheidsverklaring volgt ie.

Wc, schep, geen vuur, hek open, laten weten waar je staat, hond aan de riem, geen vuil achterlaten, morgen mag je de hele dag nog staan als je wilt, heb ik iets nodig uit de kruidentuin( erachter woont haar moeder, niet door het hek want de hond doet lelijk tegen gasten). En dan waarvoor ze eigenlijk belde. Of ik, morgen voor ik wegga, even de pen terug wil brengen en nog 50 cent in het bakje wil doen want de toeristenbelasting is verhoogd.
Ik peins hier even over.

Toeristenbelasting.

Is zij dat? Ik denk het niet.

Ze is de beheerster van een klein paradijs.
Zij mag dat.